Nội dung chính
Thị trường lao động Việt Nam đang biến đổi mạnh mẽ, đòi hỏi người lao động sở hữu kỹ năng số và xanh để nắm bắt cơ hội việc làm đến năm 2030.
Công nghệ thông tin – Trụ cột tạo việc làm trong kỷ nguyên số
Việt Nam đặt mục tiêu kinh tế số chiếm khoảng 30% GDP vào năm 2030. Điều này đồng nghĩa với việc mọi ngành – từ ngân hàng, sản xuất, y tế đến dịch vụ công – phải vận hành dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Theo dự báo, nhu cầu nhân lực trong công nghệ thông tin sẽ tăng gần ba lần, lên tới ba triệu người vào năm 2030. Các vị trí khó tuyển bao gồm lập trình viên, chuyên gia an ninh mạng, kỹ sư dữ liệu, chuyên viên AI, kỹ sư điện toán đám mây và nhà phát triển sản phẩm số.
François Lançon, Chủ tịch khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và Trung Đông của ManpowerGroup, nhấn mạnh tình trạng thiếu nhân tài trong lĩnh vực IT đã trở thành “đặc điểm cố hữu” của thị trường lao động, buộc doanh nghiệp đầu tư mạnh vào đào tạo nội bộ và phát triển nhân tài dài hạn.
Xu hướng số hoá toàn diện còn tạo ra các nghề mới như vận hành mô hình ngôn ngữ lớn, thiết kế trải nghiệm người dùng, phân tích hành vi khách hàng và quản trị nền tảng thương mại đa kênh. Người lao động có khả năng phân tích dữ liệu, tư duy logic và ngoại ngữ tốt sẽ có lợi thế cạnh tranh đáng kể.
Logistics, năng lượng tái tạo và “việc làm xanh” – Động lực từ chuyển đổi mô hình tăng trưởng
Logistics – “Mạch máu” của nền kinh tế
Với vị thế trung tâm sản xuất khu vực, Việt Nam dự kiến sẽ cần hơn hai triệu lao động trong ngành logistics vào năm 2030. Các vị trí đa dạng từ điều phối vận tải, quản trị kho thông minh, nhân viên giao nhận quốc tế đến chuyên viên phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng sẽ trở thành những “công việc khát nhân lực”.
GS. Thái Văn Vinh, khoa Logistics – Chuỗi cung ứng, Đại học RMIT (Australia), cảnh báo nếu không cải tổ đào tạo, ngành sẽ tiếp tục đối mặt tình trạng thiếu nhân lực nghiêm trọng.
Năng lượng tái tạo – Nơi tạo ra hàng trăm nghìn việc làm xanh
Cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đang thúc đẩy mạnh mẽ các dự án điện gió, điện mặt trời và điện sinh khối. Các chuyên gia dự báo Việt Nam có thể tạo thêm hàng trăm nghìn việc làm xanh đến năm 2030, bao gồm kỹ sư năng lượng, kỹ thuật viên lắp đặt, chuyên gia ESG và chuyên viên đánh giá tác động môi trường.
“Kỹ năng xanh” – quản lý rủi ro môi trường, tiêu chuẩn bền vững, tuần hoàn tài nguyên – sẽ trở thành tiêu chí bắt buộc trong hầu hết các ngành, đặc biệt là những doanh nghiệp muốn xuất khẩu sang thị trường có yêu cầu carbon cao.
Y tế, chăm sóc sức khỏe và du lịch – Nhu cầu bền vững trong xã hội già hoá
Y tế – Ngành “khát” nhân lực chất lượng
Dân số trên 60 tuổi dự kiến sẽ gần 18 triệu người vào năm 2030, kéo theo nhu cầu tăng cao về bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên xét nghiệm, chuyên gia dinh dưỡng và nhân viên chăm sóc người cao tuổi. Các mô hình “kinh tế bạc” như viện dưỡng lão, dịch vụ chăm sóc tại nhà và công nghệ hỗ trợ sức khỏe thông minh đang mở ra nhiều công việc mới, khó bị thay thế bởi máy móc.
TS. Vương Ánh Dương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, nhấn mạnh tỷ lệ điều dưỡng/10.000 dân của Việt Nam thấp nhất trong ASEAN, tạo áp lực lớn cho hệ thống y tế.
Du lịch – Hướng tới du lịch xanh và trải nghiệm
Việt Nam đặt mục tiêu đón hơn 50 triệu khách quốc tế và tạo 10,5 triệu việc làm trong ngành du lịch vào năm 2030. Các vị trí nhu cầu cao gồm hướng dẫn viên, quản lý khách sạn‑resort, tổ chức sự kiện, quản trị điểm đến và chuyên viên marketing du lịch số.
Xu hướng du lịch xanh, du lịch sức khỏe và du lịch trải nghiệm đòi hỏi nhân lực có kiến thức môi trường, quản lý chất thải và kỹ năng truyền thông xanh. TS. Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch, cảnh báo nếu không trang bị kiến thức này, du lịch xanh sẽ chỉ dừng lại ở khẩu hiệu.
Sự thay đổi của thị trường lao động và yêu cầu kỹ năng mới
Thị trường lao động 2026‑2030 sẽ không chỉ “cần người” mà còn “cần đúng người”. Doanh nghiệp chuyển từ tuyển dụng dựa trên bằng cấp sang tuyển dụng dựa trên kỹ năng: kỹ năng số, kỹ năng mềm, tư duy giải quyết vấn đề. Hiện có khoảng 60% lao động trẻ Việt Nam chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn kỹ năng cho các ngành nghề tương lai.
Do đó, ngoài việc chọn ngành nghề có nhu cầu cao, người lao động cần đầu tư vào học tập suốt đời, cập nhật công nghệ mới và rèn luyện khả năng thích ứng. Ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh, vẫn là lợi thế quan trọng, mở rộng cơ hội làm việc với các doanh nghiệp FDI và thị trường quốc tế.
Cuối cùng, những kỹ năng mềm như giao tiếp, quản lý thời gian, làm việc nhóm và tự chủ sẽ là tiêu chí quyết định trong môi trường làm việc hiện đại.
