Nội dung chính
Thị trường lao động TP.HCM đang rơi vào nghịch lý “vừa thừa, vừa thiếu” – một thách thức lớn cho sự phát triển bền vững của siêu đô thị.
Thị trường lao động TP.HCM: Thừa và thiếu đồng thời
Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu, TP.HCM đã trở thành siêu đô thị gần 14 triệu dân. Trong 10 tháng đầu năm 2025, thành phố ghi nhận hơn 140.000 lượt tìm việc và 250.000 vị trí tuyển dụng. Tuy nhiên, số liệu này ẩn sau một thực trạng đáng lo: lực lượng lao động phổ thông dư thừa trong khi nguồn nhân lực kỹ thuật cao lại khan hiếm.
Theo dự báo 2025‑2030, TP.HCM sẽ cần từ 800.000 đến hơn 1 triệu lao động mới, trong đó 70 % thuộc ngành dịch vụ và công nghiệp công nghệ cao. Đồng thời, tỷ lệ người tham gia lao động mới giảm mạnh: từ 1,1 triệu người/năm cách đây 15 năm xuống còn 575.000 người vào 2024 và dự kiến chỉ 500.000 người trong quý III/2025.
 |
| TP.HCM đang thừa lao động phổ thông, nhưng lại thiếu trầm trọng nguồn nhân lực có chuyên môn kỹ thuật cao |
Giải pháp gắn kết nhà trường – doanh nghiệp
Để thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn, các chuyên gia đồng thuận rằng mối liên kết chặt chẽ giữa nhà trường, doanh nghiệp và Nhà nước là chìa khóa.
Vai trò của nhà trường
TS Ngô Hồng Điệp (Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thủ Dầu Một) so sánh nhà trường như một doanh nghiệp, sinh viên là sản phẩm và doanh nghiệp là khách hàng. Do vậy, doanh nghiệp không thể đứng ngoài mà phải tham gia ngay từ giai đoạn thiết kế chương trình.
Thực tiễn từ các trường đại học
- Đại học Giao thông Vận tải TP.HCM: sinh viên ngành hàng không, hàng hải và đường sắt tốc độ cao thực tập 3‑6 tháng, nhận lương lên tới 15 triệu đồng/tháng, giúp họ thích ứng nhanh với môi trường làm việc.
- Đại học Nông Lâm TP.HCM: xây dựng “bức tường vinh danh” ghi nhận các doanh nghiệp đồng hành; một doanh nghiệp đã tài trợ ký túc xá miễn phí hơn 10 năm.
Đào tạo trong kỷ nguyên số: Linh hoạt và thích ứng
TS Dương Tôn Thái Dương (Phó Ban Đào tạo ĐHQG TP.HCM) nhấn mạnh ba xu hướng quan trọng:
- Thị trường lao động phẳng hoá, cạnh tranh gay gắt hơn.
- Xu hướng phát triển các ngành mới, đón đầu công nghệ.
- Áp lực người lao động phải liên tục nâng cao kỹ năng.
Đại học Quốc gia TP.HCM đã phản ứng bằng cách:
- Tăng 50 % thời lượng thực hành.
- Đào tạo đa ngành, tích hợp năng lực số và ngoại ngữ.
Thay đổi trong tiêu chí tuyển dụng
Doanh nghiệp ngày càng ưu tiên “bạn làm được gì” hơn “bạn có bằng cấp gì”. Các kỹ năng được săn đón bao gồm:
- Khả năng học hỏi nhanh.
- Giao tiếp và làm việc nhóm.
- Tiếng Anh và các công cụ công nghệ (AI, dữ liệu, chatbot).
Chiến lược ba trụ cột cho nguồn nhân lực bền vững
Để giải quyết bài toán nguồn nhân lực, các chuyên gia đề xuất một chiến lược tổng thể dựa trên ba trụ cột:
- Nhà nước: hoàn thiện thể chế, tạo cơ chế hợp tác đặt hàng và đồng kiến tạo.
- Nhà trường: đổi mới chương trình, tăng cường thực hành, phát triển kỹ năng mềm.
- Doanh nghiệp: tham gia sâu vào quá trình đào tạo, coi đó là khoản đầu tư chiến lược.
Khi ba bên “siết chặt tay” thực chất, chúng ta sẽ tạo ra một thế hệ lao động vừa giỏi chuyên môn, vừa linh hoạt, sẵn sàng đóng góp cho sự phát triển bền vững của TP.HCM và toàn quốc.
