Trong bối cảnh dân số già hoá nhanh và áp lực xã hội tăng cao, một ứng dụng mang tên “Are You Dead” đã bùng nổ, phản ánh sâu sắc nỗi cô đơn lan rộng ở Trung Quốc.

Hiện trạng cô đơn ở Trung Quốc

Trung Quốc đang bước vào giai đoạn già hoá chưa từng có. Theo Cục Thống kê Quốc gia, đến năm 2024 hơn 21% dân số (hơn 300 triệu người) đã trên 60 tuổi. Nhiều người cao tuổi sống một mình khi con cái di cư lên các thành phố lớn, tạo ra hiện tượng “người già neo đơn” (empty‑nest elderly) mà hệ thống phúc lợi chưa kịp đáp ứng.

Đồng thời, giới trẻ cũng không tránh khỏi cảm giác cô lập. Năm 2024, số cặp đôi đăng ký kết hôn giảm xuống mức thấp nhất kể từ 1986, trong khi tỷ lệ sinh tiếp tục giảm dù chính phủ đã triển khai hàng loạt chính sách khuyến sinh. Áp lực tài chính, nhà ở, việc làm và triển vọng tương lai mờ mịt khiến tỷ lệ thất nghiệp thanh niên từng vượt 20% vào những thời kỳ cao điểm.

Những dấu hiệu trên mạng xã hội

Weibo và các nền tảng xã hội khác tràn ngập những chia sẻ về cảm giác “vô hình”, “không ai cần đến” và “biến mất mà không ai hay biết”. Trong môi trường này, ứng dụng “Are You Dead” (sau này đổi tên thành Demumu) đã trở thành một điểm tựa, nơi người dùng cảm thấy mình được “nhìn thấy”.

Ứng dụng “Are You Dead” – Demumu

Ban đầu, ứng dụng được thiết kế cho người độc thân hoặc xa gia đình, yêu cầu người dùng check‑in mỗi ngày. Nếu bỏ lỡ, hệ thống tự động gửi cảnh báo tới số liên hệ khẩn cấp đã đăng ký. Độ hấp dẫn của ý tưởng khiến nó nhanh chóng lên vị trí số một trong bảng xếp hạng ứng dụng trả phí trên Apple App Store Trung Quốc.

Sau khi được truyền thông quốc tế đưa tin, lượt tải về tăng vọt, buộc nhà phát triển đổi tên thành Demumu và chuyển sang mô hình thu phí đăng ký.

Miêu tả trên App Store của Demumu: “Một mình nhưng không cô đơn, an toàn bên cạnh bạn” – hướng tới nhân viên văn phòng độc thân, sinh viên sống xa nhà và những người chọn lối sống một mình.

Giáo sư Stuart Gietel‑Basten, chuyên gia khoa học xã hội và chính sách công tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong, nhận định đây là một lời cảnh báo rõ ràng: “Rất nhiều người trẻ không thể có được cuộc sống xã hội mà họ mong muốn” và nhấn mạnh chính quyền cần hỗ trợ cả người già neo đơn lẫn người trẻ cô độc.

Theo ông, nếu một ứng dụng có thể ngăn chặn một bi kịch tự tử chỉ bằng một kết nối nhỏ, đó là điều tích cực, nhưng “công nghệ không thể – và không nên – thay thế hoàn toàn các tương tác xã hội có ý nghĩa”.

Những bài học cho xã hội và doanh nghiệp

Trường hợp Demumu cho thấy công nghệ có thể lấp đầy khoảng trống tạm thời, nhưng không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của cô đơn. Để giảm thiểu “đại dịch cô đơn”, cần có các giải pháp đa chiều: mở rộng dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, tạo không gian cộng đồng cho giới trẻ, và thúc đẩy các chính sách nhà ở, việc làm ổn định.

Đối với các nhà khởi nghiệp, câu chuyện này cũng là một ví dụ thực tiễn về việc đánh bắt nhu cầu xã hội – nhưng đồng thời cần cân nhắc đạo đức và trách nhiệm xã hội khi thiết kế sản phẩm.

Bạn nghĩ công nghệ có thể đóng vai trò gì trong việc giảm cô đơn ở xã hội hiện đại? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận!