Nội dung chính
Người dân ngày càng tự xoay sở với tài sản vì tư vấn tài chính cá nhân vẫn chưa phát triển tại Việt Nam.
Những cơ hội đang mở ra nhưng còn nhiều vướng mắc
Cơ hội rộng mở nhưng nhiều vướng mắc chưa gỡ
1. Hỗ trợ mở rộng quy mô tài sản cá nhân một cách chuyên nghiệp
Trong bối cảnh thu nhập bình quân đầu người tăng trung bình 6%/năm, nhu cầu tối ưu hoá tài sản cá nhân đang bùng nổ. Tuy nhiên, thiếu khung pháp lý và tiêu chuẩn hành nghề khiến người dân chưa có công cụ tư vấn phù hợp.
2. Tăng khả năng sinh lời và quản lý rủi ro
Biến động kinh tế và khủng hoảng địa chính trị đòi hỏi người tiêu dùng phải biết đa dạng hoá danh mục đầu tư, giảm thiểu rủi ro và bảo toàn vốn. Kiến thức chuyên môn còn hạn chế, thời gian eo hẹp khiến nhiều người chỉ dựa vào cảm tính.
3. Đa dạng hoá sản phẩm tài chính
Thị trường Việt Nam hiện có hàng loạt sản phẩm: tiền gửi, chứng khoán, bảo hiểm liên kết, trái phiếu doanh nghiệp, phái sinh, tài chính xanh, tài chính số… Để lựa chọn đúng, người đầu tư cần người tư vấn có cái nhìn tổng thể.
4. Nguy cơ lừa đảo tài chính trên nền tảng số
Theo Bộ Công an, 70% tội phạm tài chính toàn cầu liên quan tới công nghệ cao. Người dân cần được giáo dục nhận diện rủi ro và có nguồn tư vấn đáng tin cậy.
Thực trạng nhu cầu và cung cầu hiện tại
World Bank dự báo đến 2030, tầng lớp trung lưu sẽ chiếm 50% dân số Việt Nam. Thu nhập dự kiến tăng 8‑10%/năm, tạo ra một lớp khách hàng tiềm năng cho dịch vụ tư vấn tài chính. Tuy nhiên, thực tế cho thấy:
- Khung pháp lý sơ khai: Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Tổ chức tín dụng, Luật Chứng khoán chỉ đề cập mơ hồ, chưa có quy định riêng cho tư vấn tài chính cá nhân.
- Thiếu chuẩn nghề nghiệp: Việt Nam chưa công nhận tư vấn tài chính cá nhân là một nghề độc lập, chưa có tiêu chuẩn năng lực, đạo đức và cơ chế giám sát.
- Dịch vụ cung cấp chưa đáp ứng: Nhiều vụ việc liên quan đến bảo hiểm liên kết cho thấy chất lượng tư vấn còn hạn chế; các chương trình đào tạo chuyên sâu còn ít.
- Nhận thức của người tiêu dùng thấp: Đa số người dân chỉ có kiến thức sơ bộ, chưa quen với mô hình “tư vấn trả phí”, vẫn duy trì thói quen “tự cung, tự cấp”.
Đề xuất để thị trường tư vấn tài chính cá nhân cất cánh
1. Xây dựng khung pháp lý rõ ràng
Ngô Thành Huấn, Giám đốc Điều hành FIDT đề xuất phân biệt rạch ròi giữa người bán sản phẩm và người cung cấp dịch vụ tư vấn, đồng thời thiết lập chuẩn năng lực hành nghề, quy trình làm việc và dịch vụ hậu mãi. Việt Nam có thể tham khảo mô hình Singapore, Thái Lan và các nước phát triển.
2. Nâng cao dân trí tài chính
Đưa kiến thức quản lý tài chính cá nhân vào chương trình giáo dục từ bậc phổ thông tới đại học. So với các nước tiên tiến, Việt Nam vẫn chưa bao phủ đầy đủ và sâu sắc các nội dung tài chính, cần tăng cường sách giáo trình, mô-đun thực hành và các cuộc thi tài chính học sinh.
3. Tạo môi trường hợp tác giữa các hiệp hội, cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính
Phối hợp để xây dựng chuẩn hành nghề, cơ chế giám sát và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Đồng thời, tách rõ ràng hoạt động bán hàng và tư vấn để giảm xung đột lợi ích.
4. Đảm bảo thu nhập bền vững cho tư vấn viên
Thiết lập mô hình thu nhập dài hạn, tránh tình trạng nhân sự trong bảo hiểm nhân thọ và chứng khoán nghỉ việc sau một năm. Khi nghề tư vấn được nhìn nhận là chuyên nghiệp và có giá trị, ngành sẽ thu hút được nhân lực chất lượng.
Những bước đi trên không chỉ giúp thị trường tư vấn tài chính cá nhân phát triển mà còn là tiền đề cho việc xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM, Đà Nẵng và mở rộng thị trường phái sinh hàng hóa.
